Oświetlenie w magazynach i halach produkcyjnych

Prawidłowe oświetlenie to nie tylko kwestia jakości i komfortu pracy, ale także zgodności z przepisami prawa. Decydując się na wynajem magazynu powinniśmy poświęcić chwilę czasu i przemyśleć kwestię oświetlenia. Wymogi dotyczące oświetlenia powierzchni magazynowych regulują m.in.:

• Rozporządzenie ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r.
• Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
• Polska norma PN-EN 12464-1 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach – w wydaniu opartym na EN 12464-1:2021, które zastąpiło wersję z 2012 r.

Stan prawny (październik 2026 r.): rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, utraciło moc 20 września 2026 r., a nowe warunki techniczne nie zostały jeszcze wydane. Na podstawie przepisów epizodycznych (art. 102a–102c ustawy Prawo budowlane) dotychczasowe wymagania można stosować w okresie przejściowym do marca 2028 r. Przed rozpoczęciem projektu warto potwierdzić aktualny stan prawny z projektantem.

Światło dzienne

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury “Pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy”. W obiektach magazynowych doświetlenie takie realizowane jest przez świetliki, pasma świetlne lub klapy dymowe zapewniające naturalne, równomierne światło. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej rezygnacja z oświetlenia dziennego możliwa jest wyłącznie w sytuacji, gdy zastosowanie takiego oświetlenia jest “niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji”. W każdym takim przypadku należy uzyskać zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Magazyny A-klasowe przeznaczone na składowanie i logistykę posiadają standardowo doświetlenie na poziomie 2-2,5% powierzchni posadzki zapewnione poprzez świetliki i klapy dymowe. Część deweloperów decyduje się na dodatkowe doświetlenie strefy przydokowej do poziomu 12,5%.

Jeżeli na magazynie prowadzona będzie działalność produkcyjna z miejscami pracy powyżej 4 godzin, niezbędne jest doświetlenie obszaru produkcyjnego do poziomu 12,5% powierzchni posadzki. W przypadku istniejących budynków oznacza to dodatkowe adaptacje i konieczność montażu pasm świetlnych.

Oświetlenie elektryczne

Niezależnie od światła dziennego w pomieszczeniach ze stałymi miejscami pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami. W myśl rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, pomieszczenia ze stałymi miejscami pracy to pomieszczenie pracy, w których łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Norma PN-EN 12464-1 określa najważniejsze parametry mające wpływ na jakość oświetlenia m.in.:

• natężenie oświetlenia i jego równomierność na płaszczyźnie roboczej (wyrażone w luksach – lx),
• luminancja i ograniczenie olśnienia (wskaźnik UGR),
• kierunkowość światła,
• oddawanie barw i wygląd barwy światła,
• migotanie.

Wymagane minimalne natężenie światła powinno być zgodne z rodzajem i miejscem wykonywanej pracy. Przykładowe minimalne wartości natężenia oświetlenia prezentuje tabela poniżej. Wydanie normy z 2021 r. pozwala dodatkowo podwyższać wymagania, np. przy pracy wymagającej większej precyzji lub dla starszych pracowników.

LED

Oświetlenie LED jest dziś standardem w nowych magazynach i centrach logistycznych, a właściciele starszych obiektów coraz częściej wymieniają tradycyjne oprawy podczas modernizacji. Zastosowanie oświetlenia tego typu pozwala zredukować koszty energii elektrycznej wymaganej na oświetlenie hali nawet 2,5-krotnie, jednocześnie zmniejszając koszty serwisowe (trwałość lamp LED jest kilkukrotnie większa niż tradycyjnych lamp).

Zastosowanie opraw oświetleniowych LED daje możliwość na dodatkową redukcję koszów oświetlenia dzięki zastosowaniu systemu DALI. Pozwala on na automatyczne sterowanie pojedynczymi oprawami oświetleniowymi lub ich grupą, np. aktywując oświetlenie przy wykryciu ruchu w alejkach między regałami. Wyposażenie instalacji oświetleniowej w czujniki światła dziennego skutkuje dalszą redukcja kosztów oświetlenia. W miesiącach letnich, gdy przez świetliki dachowe przedostaje się więcej światła dziennego moc oświetlenia może być zmniejszana, a w miesiącach zimowych zwiększana, gdy światła jest mniej, zapewniając odpowiedni komfort pracy na magazynie oraz obniżając koszty energii elektrycznej.

Energooszczędne oświetlenie ze sterowaniem jest też punktowane w certyfikacji BREEAM i obniża wskaźniki w świadectwie charakterystyki energetycznej budynku. Rozważając najem hali, w której zastosowano lampy starego typu, należy dobrze przyjrzeć się kosztom energii elektrycznej. Może zdarzyć się, że niższy koszt najmu hali B-klasowej po zsumowaniu wszystkich dodatkowych kosztów okaże się mniej korzystny finansowo.

Podsumowanie

Prawidłowe doświetlenie światłem dziennym i oświetlenie elektryczne gwarantuje komfort i bezpieczeństwo pracy osób pracujących na magazynie. Dobrze zaprojektowana instalacja oświetleniowa wyposażona w nowoczesne rozwiązania pozwoli nam na redukcję stałych miesięcznych kosztów energii elektrycznej w wynajmowanej powierzchni magazynowej bez konieczności szukania kompromisów.